Araç şarj aleti aküyü bitirir mi? Kontak kapalıyken priz ve park modu

Çoğu durumda hayır. Priz kontak kapanınca enerjiyi kesiyorsa, takılı kalan şarj aleti aküye dokunmaz bile; sorun, priz sürekli enerjili olduğunda, araç günlerce beklediğinde ya da akü zaten yorgun olduğunda başlar.

Yani önce kendi aracınızın prizini tanımak gerekiyor. Watt, USB-C ve hızlı şarj gibi seçim konularını araç şarj aleti nasıl seçilir yazısında anlattık; burada yalnız akü tarafına bakıyoruz.

Priziniz kontak kapalıyken çalışıyor mu?

Araçlardaki 12 volt çakmak prizi ve USB çıkışları her araçta aynı yerden beslenmez. Üç tür prizle karşılaşırsınız.

Birincisi kontakla kesilen priz. Kontak kapanınca prizdeki enerji de gider. Bu araçlarda prizde unutulan alet aküye yük bindirmez.

İkincisi sürekli enerjili priz. Kontak kapalı olsa da akünün enerjisi prizdedir. Bazı araçlarda bagajdaki ya da orta konsoldaki ikinci priz bu şekilde bağlanır.

Üçüncüsü gecikmeli kesilen priz. Kontak kapandıktan sonra bir süre, ya da araç kilitlenene kadar enerji vermeye devam eder, sonra keser.

Aynı araçta ön priz kontakla kesilirken bagaj prizi sürekli enerjili olabilir. Araç daha önce elden geçmişse priz sonradan başka bir hatta bağlanmış da olabilir. Kullanım kılavuzu bir fikir verir, ama kesin cevabı basit bir test verir.

Beş dakikalık test

1. Üzerinde ışık olan bir şarj aletini prize takın.
2. Kontağı kapatın, anahtarı çıkarın, kapıları açıp kapatın.
3. Aracı kilitleyin ve biraz bekleyin.
4. Camdan bakıp aletin ışığının yanıp yanmadığına bakın.
5. İsterseniz testi bir telefon bağlıyken tekrarlayın. Telefon şarj olmayı sürdürüyorsa priz enerji veriyordur.

Araçta birden fazla priz ve USB çıkışı varsa testi her biri için ayrı yapın. Ön konsoldaki çıkışın sonucu bagajdakini göstermez. Gecikmeli kesilen prizlerde ışığın sönmesi birkaç dakika sürebilir, o yüzden kilitledikten hemen sonra değil biraz bekleyip bakın.

Işık söndüyse priz kontakla ya da gecikmeli kesiliyor. Işık yanmaya devam ediyorsa priziniz sürekli enerjili ve yazının geri kalanı tam sizin için.

Boştaki alet ne kadar çeker?

Telefon bağlı değilken şarj aletinin çektiği akım küçüktür. Işıklı göstergesi, ekranı ya da voltaj göstergesi olan modellerde biraz daha fazladır. Bir gece ya da bir iş günü gibi kısa beklemelerde sağlıklı bir akü bunu hissetmez bile.

Sorun üç şey bir araya geldiğinde başlar: araç günlerce, haftalarca yerinden kıpırdamıyorsa; akü yaşlı ya da zayıfsa; prizde birden fazla cihaz ya da sürekli çalışan bir cihaz varsa.

Bir de şunu bilmek lazım: araç kapalıyken bile alarm, kilit sistemi, saat ve bazı modüller aküden az miktarda enerji çeker. Prize takılı alet bu bekleme tüketiminin üstüne eklenir. Tek başına önemsiz görünen bir akım, haftalar boyunca birikince aküyü marşa yetmeyecek seviyeye indirebilir.

Şarj aleti prizdeki tek misafir de değil. Yazın 12 voltluk soğutucu çanta, vantilatör ya da kamp lambası da aynı prize takılır ve bunlar telefondan çok daha fazla çeker. Motor kapalıyken soğutucuyu bütün gece çalıştırmak, sağlıklı bir aküyü bile sabaha boşaltabilir. Bu tür cihazlarda motoru kapatınca fişi çekmeyi alışkanlık edinin ya da düşük voltaj korumalı model seçin.

Hangi durumda ne yapmalı?

Priz kontakla kesiliyorsa bir şey yapmanıza gerek yok; alet takılı kalsın.

Priz sürekli enerjili ama araç her gün kullanılıyorsa ve akü sağlamsa risk düşük. Boştaki alet bu tempoda sorun çıkarmaz.

Priz sürekli enerjili ve telefon gece boyu şarjda kalıyorsa iş biraz değişir. Telefon bütün gece aküden çeker; akü zayıfsa sabah marşta bunu hissedersiniz. Telefonu evde şarj etmek daha iyi. Sıcak havada araç içinde şarj olan telefonun ısındığını da hesaba katın.

Araç günlerce ya da haftalarca bekleyecekse risk yüksek. Prizdeki bütün aletleri çıkarın.

Akü zaten yaşlıysa ve soğuk sabahlarda marş zorlanıyorsa, prize ne taktığınızdan bağımsız olarak aküyü kontrol ettirin ve o arada prizi boş bırakın.

İpucu: Havalimanı otoparkına, tatile ya da uzun bir iş seyahatine giderken aracı park edip ilk iş prizleri boşaltın. Dönüşte çalışmayan araçların arkasından çoğu kez unutulmuş küçük bir alet ile bekleme tüketiminin toplamı çıkar.

Araç kamerası ve park modu

Kameralardaki park modu, araç kapalıyken darbe ya da hareket algılandığında kayıt yapması demek. Bunun için kameranın kontak kapalıyken de enerji alması gerekir; yani aküden sürekli beslenir.

Park modunu kullanacaksanız kamerayı sürekli enerjili bir prize takıp unutmak yerine düşük voltaj korumalı bir bağlantı kiti kullanın. Bu kitler akü belli bir seviyenin altına inince kamerayı kapatır ve marş için gereken enerjiyi bırakır.

Bağlantı sigorta kutusundan yapılacaksa doğru değerde sigorta kullanılmalı, sigorta asla büyütülmemeli. Elektrik işinde deneyiminiz yoksa işi bir oto elektrikçiye bırakın. Kabloları hava yastığı bölgelerinden, pedal çevresinden ve sıkışabilecekleri hareketli parçalardan uzak geçirin. Araç uzun süre bekleyecekse park modunu kapatın.

Kamera montajı için araç içi kamera nasıl takılır, kablo ekleri için izole bant ve araçta kablo işleri yazılarına bakabilirsiniz.

Akünün durumu her şeyi değiştirir

Aynı şarj aleti yeni ve dolu bir aküde iz bırakmazken yaşlı bir aküde sabah marşını zorlaştırabilir. Soğukta akünün verebildiği güç düşer. Kısa mesafeli, sık dur-kalk kullanımda ise akü tam dolacak kadar şarj olamaz.

Marş motoru ağır dönüyorsa, kontak açıldığında gösterge ışıkları sönükleşiyorsa ya da birkaç gün bekleyen araç çalışmıyorsa akü yorulmuş olabilir. Bu belirtilerde prizdeki aleti suçlamadan önce aküyü ölçtürün. Akünün ömrünü uzatan alışkanlıklar akü bakımı ve ömrü yazısında.

Doğru bilinen yanlışlar

“Telefon bağlı değilse şarj aleti hiç akım çekmez.” Çeker. İçindeki devre, prizde enerji olduğu sürece hazırda bekler. Işıklı modellerde bu daha belirgindir.

“Motor çalışırken şarj ettiğim sürece aküye bir şey olmaz.” Motor çalışırken enerjiyi alternatör karşılar ve akü de dolar. Ama çok kısa yolculuklarda akü dolmadan kontak kapanır; üstüne gece boyu süren bir tüketim eklenirse akü yavaş yavaş zayıflar.

“Akü yeni, bir şey olmaz.” Yeni akü daha dayanıklı, doğru. Ama haftalarca bekleyen ve sürekli enerji çeken bir cihaza bağlı araçta yeni akü de boşalır. Derin boşalma da akünün ömrünü kısaltır.

“Hızlı şarj aleti aküyü daha çok yorar.” Telefon bağlıyken hızlı şarj aleti daha fazla güç aktarabilir; motor kapalıysa bu, aküden daha hızlı çekiş demek. Telefon bağlı değilken ise aletin hızı değil, prizin sürekli enerjili olup olmadığı önemli.

Akü bittiyse

Başka bir araçtan takviye kablosuyla destek alabilirsiniz. Bağlantı sırası ve dikkat edilecekler akü takviye kablosu nasıl bağlanır yazısında adım adım var. Araç çalıştıktan sonra prizdeki aletleri çıkarın ve bir süre yol yapıp aküyü doldurun.

Prizi zorlamamak için

Takılı alet ısınıyorsa, priz gevşek oturuyorsa ya da yanık kokusu alıyorsanız aleti hemen çıkarın. Çoklayıcıyla prize çok sayıda cihaz bağlamayın; prizin ve sigortanın taşıyabileceği yük sınırlı. Yanan sigortayı daha yüksek değerliyle değiştirmeyin. Güneş altında kalan araçta şarja bağlı telefon bırakmayın; hem telefon hem alet aşırı ısınabilir, bu konuda güneşte kalan araçta neler bozulur yazısına da göz atabilirsiniz. Kabloyu vites ve el freni çevresinde, pedallara sarkacak şekilde bırakmayın.

Şarj aleti satan bayiler bu soruyu tezgâhta sık duyar. Oto Nokta’dan şarj aleti ve çakmaklık ürünü alan bayilere hep aynı şeyi söylüyoruz: ürünü verirken prizi test etmenin yolunu da iki cümleyle anlatın. Akü bittiğinde müşterinin aklına gelen ilk suçlu, yeni aldığı alet olur; doğru bilgi o haksız şikâyeti baştan önler.