Kar zinciri nasıl takılır, nasıl sökülür? Serme ve takmatik zincirde adım adım

Yayla yolundasınız, hava kararmak üzere. Önünüzdeki rampa beyaza kesmiş, ön tekerlekler bir dönüp bir duruyor, öndeki iki araç sağa çekip zincir takmaya başlamış. Sizin de bagajda bir çift zincir var. Ama paketini en son mağazada, poşete koyarken görmüştünüz.

Telaşa gerek yok, iş sandığınızdan basit. Zincir aracı yürüten aksın iki tekerleğine takılır. Aracı düz ve güvenli bir yere çekip el frenini çekersiniz, zinciri lastiğin üzerinden geçirip önce içteki, sonra dıştaki bağlantıyı kapatırsınız, gergiyi takarsınız. Birkaç yüz metre gidip durur, gevşeyen kısmı yeniden toplarsınız. Zor olan adımlar değil; bunları ilk kez karda, soğukta ve karanlıkta yapmak.

Bu yazı yalnız takma ve sökme kısmını anlatıyor. Lastiğinize hangi zincirin uyduğundan emin değilseniz önce kar zinciri seçimi yazısına, zincir yerine daha hafif bir çözüm düşünüyorsanız kar çorabı nedir yazısına bakın.

Zincir hangi tekerleğe gidecek?

Hangi tekerlekler aracı yürütüyorsa onlara. Yanlış aksa takılan zincir sizi yokuştan çıkarmaz, üstüne frende ve virajda aracın davranışını bozar.

Kılavuzun kış sürüşü sayfasını bir kez okumaya değer. Bazı araçlarda çamurluk ile lastik arasındaki boşluk dar olduğu için yalnız ince profilli zincir öneriliyor; bazı jant ve lastik ölçülerinde ise zincir hiç önerilmiyor. Orada ne yazıyorsa ona uyun.

Provayı karda değil, evin önünde yapın

Zinciri ilk kez açtığınız yer karlı bir yokuş olmasın. Kar yağmadan, kuru ve aydınlık bir günde bir kez takıp sökün. Hem zincirin lastiğe gerçekten uyduğunu görürsünüz hem de hangi ucun nereye gittiğini elleriniz öğrenir. Yolda o tecrübenin değeri çok büyük. Prova sırasında zincirin hangi halkadan gerildiğini de not edin; yolda aynı ayarla başlarsınız.

Zincir çantasına şunları koyun:

• Kalın, su geçirmez eldiven (soğuk zincir eli hem keser hem dondurur)
• Diz altına serecek bir naylon ya da eski bir paspas
• El feneri, mümkünse kafa lambası
• Yansıtıcı yelek ve reflektör
• Zincirin kendi kılavuzu ve varsa yedek gergi lastiği

Kafa lambası küçük bir ayrıntı gibi durur, ama iki eliniz de zincirdeyken ışığı tutacak kimse olmuyor. Çantada uygun bir el feneri bulunsun.

İpucu: Zinciri paketine koyarken iç ve dış bağlantı uçları ayrı kalacak, halkalar birbirine geçmeyecek şekilde katlayın. Yolda paketi açtığınızda düğüm çözmekle uğraşmazsınız. Takma süresini asıl kısaltan şey bu katlamadır.

Önce kendinizi güvenceye alın

Zincir takmak, birkaç dakikalığına yol kenarında trafiğe sırtınızı dönmek demek. Bu yüzden sıra şöyle olsun:

1. Trafiği kapatmayan, mümkünse düz bir yere çekin. Yol kenarında zincir takma cebi varsa orayı kullanın.
2. Dörtlüleri yakın, yeleği giyin, reflektörü koyun.
3. El frenini çekin, aracı vitese alın (otomatikte P), motoru durdurun.
4. Direksiyonu düzleyin. Tekerleğin arkasına uzanmak böyle kolaylaşır.

Serme zincir adım adım

Serme zincirde gerginliği siz ayarlarsınız. Biraz daha sabır ister ama mantığı aynı.

1. Zinciri yere serin. Dolaşmış ya da bükülmüş halka olmasın. İç bağlantı ucunu (kablo ya da zincir) ve dış bağlantı ucunu ayırın.
2. Lastiğin üzerinden geçirin. İç uç lastiğin arkasına, dış uç size dönük kalsın; zincir lastik sırtının ortasına otursun.
3. İç bağlantıyı kapatın. Lastiğin alt arkasında, yere yakın noktada iç ucu birleştirin. Göremiyorsanız fenerle bakın, el yordamıyla uğraşmayın.
4. Dış bağlantıyı kapatın. Öndeki dış kancayı karşı halkaya takın. Uçlar lastiğin altında kaldığı için birleşmiyorsa aracı çok az ileri alın, zincir lastiğe sarılsın; sonra yine durup el frenini çekin.
5. Ortalayın. Zincir iki yanda eşit dursun, lastik sırtını boydan boya sarsın.
6. Gergiyi takın. Ambalajdaki çizime göre gergi lastiğini ya da gergi zincirini dış halkalara geçirin. Zincir jantın çevresinde her yönden eşit çekilmeli.
7. Diğer tekerleğe geçin.
8. Yavaşça birkaç yüz metre gidin, durun, yeniden gerdirin. İlk metrelerde zincir lastiğe oturur ve gevşer. Boşalan kısmı alın, gergiyi yeniden ayarlayın.

Takmatik zincirde iş daha kısa

Takmatik zincirde gerginliği büyük ölçüde mekanizma sağlar. Adımlar kısalır, sıra değişmez.

1. Gergiyi açık konuma getirin. Gergi ipini ya da makarasını ambalajdaki çizime göre serbest bırakın.
2. Esnek iç halkayı lastiğin arkasına geçirin. Üstten başlayın, zincir kısmını lastik sırtına yayın.
3. İç bağlantıyı kapatın. Modele göre alt arkada bir kanca ya da geçmeli bir uç olur.
4. Dış bağlantıyı kapatın. Bu kanca pek çok üründe renklidir, karşı halkaya takılır.
5. Gergiyi çekip kilitleyin. İpi sonuna kadar çekip yuvasına kilitleyin; zincir lastiğin üzerinde toplanmalı.
6. Öbür tekerleğe geçin, kısa bir sürüşten sonra kontrol edin. Kendinden gergili modelde de durup zincirin ortada olduğunu, ipin yerinde durduğunu görün.

Zincirliyken nasıl sürülür?

Yavaş ve yumuşak. Ambalajda ya da kılavuzda üreticinin yazdığı azami hız neyse onu aşmayın; pek çok üründe bu değer 50 km/s civarındadır, ama geçerli olan sizin kutunuzda yazandır. Ani gaz, sert fren ve kısa direksiyon hareketleri zinciri zorlar.

Zincir aracı kardan çıkarır, fren mesafesini sıfırlamaz. Takip mesafesini her zamankinden uzun tutun, yokuş aşağı inerken düşük viteste kalın ve frene kesik kesik basın. Kaygan bir virajın içinde hız kesmeye çalışmaktansa virajdan önce yavaşlamış olmak çok daha güvenli.

Kulağınızı açık tutun. Çamurluğa vuran bir tıkırtı, metalik bir şakırtı ya da yeni bir titreşim duyarsanız ilk uygun yerde durup bakın. Gevşemiş zincir dönerken fren hortumuna ve çamurluk içine çarpabilir.

Yol açıldıysa, asfalt göründüyse zinciri sökme zamanı gelmiştir. Kuru zeminde zincir hızla aşınır, kopabilir, lastiğe de zarar verir. Üstelik tutuş artmaz, azalır.

Sökmek daha kolay, ama onun da sırası var

1. Düz ve güvenli bir yerde durun, el frenini çekin, dörtlüleri yakın.
2. Gergiyi gevşetip çıkarın.
3. Dış bağlantıyı açın.
4. İç bağlantıyı açın.
5. Zinciri lastiğin üstünden çekip alın. Bir kısmı lastiğin altında kaldıysa aracı çok yavaş ilerletip zincirin üzerinden geçin; zincirin aracın altına dolanmadığından emin olun.
6. Zinciri bir naylona koyup bagaja alın. Eve dönünce temiz suyla yıkayın ve iyice kurutun.

Son adımı atlamayın. Yol tuzu ve nem halkaları paslandırır; paslı zincir bir sonraki kış paketten düğüm düğüm çıkar. Hangi zincirin hangi tekerlekten çıktığı önemli değil, önemli olan paketine yine dolaşmadan girmesi.

Zincir bulundurmak ve takmak zorunlu mu?

Kış lastiği ile zincir konusundaki kuralları kış lastiği zorunlu mu yazısında ayrıca ele aldık. Yola çıkmadan önce aracın genel kış kontrolü için araca kış hazırlığı listesine de göz atabilirsiniz.

Yasal not: Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 1 sayılı Cetveli, otomobil dahil birçok araç için karlı ve buzlu günlerde bir çift patinaj zinciri bulundurmayı sayar. Zincir takma zorunluluğu ise trafik işaretleri ve yetkili birimlerin duyurularıyla ayrıca getirilebilir; geçeceğiniz güzergâhın duyurularına yola çıkmadan bakın. Mevzuat değişebilir, burada anlatılan yazının yayımlandığı gündeki durumdur.

Kar yağmadan zincir paketini bir kez açıp kapatmak size fazla gelmesin. O rampada, arkada bekleyen araçların farları sırtınızdayken, bu küçük provanın ne kadar işe yaradığını göreceksiniz.