Kamyon ve tır için aksesuar: 24 volt ürünlerde nelere dikkat edilmeli?

“Bu ampulün duyu aynı, kamyona da olur değil mi?” Tezgâhta bu soruyu sık duyarız ve cevap çoğunlukla hayırdır. Kamyon ve tırların çoğunda elektrik sistemi 24 volttur. 12 voltluk bir ürün o araca takıldığında aşırı ısınır, yanar ve kablo tesisatında yangına kadar giden bir risk yaratabilir. Duyun uyması, ürünün uyduğu anlamına gelmez.

Bu yüzden kamyoncuya elektrikli bir şey verirken etikette 24V ya da 12/24V yazısını görmeden ürünü uzatmamak gerekir. Ağır vasıta sahibi, düzenli gelen sadık bir müşteridir. Kabin onun için ikinci evdir, kilometre yüksektir, alışveriş sıktır. Bu müşteriyi kaybetmenin en kısa yolu da yanlış voltajda bir ürünle onu yolda bırakmaktır.

Neden 24 volt, hangi araç kaç volt?

Büyük motoru çevirmek ve uzun kablo hatlarında enerjiyi kayıpsız taşımak için ağır araçlarda daha yüksek gerilim kullanılır. Pek çok kamyon ve tırda iki 12 volt akü seri bağlanarak 24 volt elde edilir. Ama her ticari araç 24 volt değildir. Kamyonetlerin ve hafif ticari araçların büyük kısmı 12 volttur, bazı orta sınıf kamyonlar da farklı olabilir.

Voltajı anlamanın birkaç yolu var. Seri bağlı iki akü güçlü bir işarettir. Araç kılavuzunun elektrik bölümü kesin bilgi verir. Takılı bir ampulün gövdesinde ya da tabanında 24V yazısı arayabilirsiniz. Hiçbiri yoksa, ürünü takmadan önce ölçü aletiyle ölçün.

Yanlış voltajda ne olur?

12 volt için yapılmış ürün 24 volt sistemde iki kat gerilim görür. Ne olacağı ürüne göre değişir ama hiçbiri iyi değildir.

En sinsi tuzak ampulde. 12V ve 24V ampullerin çoğu aynı duy tipini kullanır; H7, H4 ya da sofit ampulün iki voltajı da aynı yuvaya oturur. Ampul yerine girdiği için “oldu” sanılır, ilk çalıştırmada yanar. Isınan ampul far içindeki plastiği eritebilir ve sigorta bu ısınmayı her zaman engellemez.

Satarken müşteriden eski ampulü isteyin, yenisini yanına koyup üzerindeki voltajı birlikte okuyun. Birkaç saniyelik bu kontrol hem iadeyi hem de müşterinin gece yolda kalmasını önler.

Akü takviyesinde de aynı risk var: 24 volt bir araçla 12 volt bir araç arasında doğrudan takviye yapılmaz. Doğru bağlantı için akü takviye kablosu nasıl bağlanır yazımıza bakın.

24 volt araçta mutlaka 12 voltluk bir cihaz çalıştırmak gerekiyorsa voltaj dönüştürücü kullanılabilir. Gücü cihaza yetmeli, bağlantı sigortalı olmalı, kablolamayı da işi bilen biri yapmalı. Kablo ekleri ve izolasyon için izole bant ve araçta kablo işleri yazısındaki kurallar burada da geçerli.

Kamyoncu tezgâha ne için gelir?

Elektrikli ürünlerde voltaj sorusu her seferinde sorulmalı. Oto vantilatör kabinde uzun saat geçiren sürücünün ilk istediği üründür; 24V modelleri ayrı rafta durmalı, seçim için oto vantilatör yazımız yardımcı olur. Ampulde far, stop, sinyal ve sofit için 24V versiyonlar gerekir; sofit ölçüleri sofit ampul yazısında. Şarj aletinde 12/24V yazan çok çıkışlı modeller iki sistemde de çalışır, ayrıntılar araç şarj aleti seçimi yazısında.

Etiketinde 12/24V ya da geniş bir gerilim aralığı yazan ürünler iki sistemde de çalışacak şekilde tasarlanır. Şarj aletlerinin ve bazı led lambaların önemli kısmı bu gruptadır. Bu, rafta işinizi kolaylaştırır ama etiketi okuma alışkanlığının yerini tutmaz. Aynı görünen iki lambadan biri geniş aralıklı, öteki yalnız 12 volt olabilir; kutuyu çevirip yazıya bakmadan “bu her ikisine de olur” demeyin.

Lamba ve kornada voltajın yanında kural da var. İkaz ve dorse ledinde 24V ya da geniş gerilim aralıklı model seçmek yetmez. Dorse ve kasa yan lambaları E işaretli olmalı ve yönetmelikteki renk ve konumda takılmalıdır. Yanıp sönen sarı ikaz lambaları yalnız kurtarma, yol bakım ve geniş yük araçları gibi yönetmelikte sayılan araçlarda kullanılabilir. Kornada 24V seçenekler var; havalı kornanın şehir içinde kullanılması yasaktır. Çeşitleri oto korna çeşitleri yazısında anlattık.

Voltajdan bağımsız ürünler de az değil: ticari araç ve kabin paspası, cam perdesi ve güneşlik, minder, bel minderi, boyun yastığı, torpido halısı, oto kokusu, telefon tutucu. Direksiyon kılıfında dikkat: ağır vasıta direksiyonu binek araçtan büyüktür, çapı ölçmeden kılıf vermeyin. Yol güvenliği tarafında trafik seti, yangın tüpü, el feneri ve araca uygun kapasitede çekme ekipmanı da sorulur.

Yasal not: Araç lambalarının rengi, yeri ve yanıp sönme biçimi yönetmelikle belirlenir; tip onayına aykırı ekleme ve göz alan ışık muayenede ve yol kontrolünde sorun çıkarır. Çakar ve siren yalnız yetkili araçlarda kullanılabilir. Yazdıklarımız bu yazının çıktığı gündeki kurallara dayanıyor, sonradan değişiklik olabilir; güncel metne bakmanızı öneririz. Genel çerçeve için gündüz farı ve dış aydınlatma kuralları yazımız var.

Mağazada 12 ile 24’ü karıştırmamak

Karışıklığın çoğu yoğun saatte, aynı görünen iki kutu yan yana durduğunda olur. 24V ürünleri 12V ürünlerden fiziksel olarak ayırın, ayrı raf kurun. Raf etiketinde farklı renk kullanmak göz alışkanlığı yaratır. Aynı görünen iki ürünün voltajı farklıysa kodları da farklıdır; stok kaydında ayrı tutun.

Her elektrikli ürün satışında ilk soru “Aracınız kaç volt?” olsun. Ürünü takacak usta başka biriyse voltajı ve bağlantı şeklini ona da iletin. Yanmış ürün iadeye geldiğinde de önce yanlış voltajda kullanılıp kullanılmadığını müşteriyle konuşun; süreç için oto aksesuarda iade ve garanti yazımıza bakabilirsiniz.

Kamyoncuyla konuşurken abartıya gerek yok. “Bu ampul 24 volt, eskisini getirdiğiniz için doğrusunu verdik” demek yeterince güven verir. Bu müşteriyi sanayi sitelerinde, nakliye firmalarının, lojistik depolarının ve akaryakıt istasyonlarının çevresinde bulursunuz. İstasyon marketlerinde satış için akaryakıt istasyonu marketleri, daha küçük yolcu araçları için minibüs aksesuarları yazılarımız işinize yarayabilir.