Farın içi neden buğulanır, ne zaman sorun sayılır?

Sabah aracın önünden geçerken farın camının içinde ince, süt beyazı bir tabaka gördünüz. Dışını parmağınızla silmeyi denediniz, hiçbir şey değişmedi. Buğu içeride.

Çoğu zaman bu bir arıza değil. Camın kenarında toplanan, damla oluşturmayan ve farlar bir süre yandıktan ya da araç güneşte kaldıktan sonra kaybolan buğu normal yoğuşmadır. Camın iç yüzünde belirgin damlalar, farın dibinde su ya da günlerce geçmeyen bir buğu görüyorsanız iş değişir: far bir yerden su alıyordur ve beklemek sorunu büyütür.

Far neden nefes alır?

Far gövdesi tam anlamıyla kapalı bir kutu değil. Ampul yandığında içerideki hava ısınıp genleşir, söndüğünde soğuyup büzülür. Bu basınç farkı camı ve contayı zorlamasın diye farın arkasında ya da altında küçük havalandırma tıpaları bulunur. Bazı modellerde bunun yerine ince hortumlar ya da su geçirmeyip hava geçiren küçük membranlar kullanılır.

Hava girip çıktıkça içindeki nemi de taşır. Yağmurda, yıkamadan sonra ya da serin bir gecede far camı içerideki havadan daha hızlı soğur ve nem camın iç yüzüne yoğuşur. Buz gibi bir bardağın dışının terlemesiyle aynı olay. Kabindeki camlarda yaşanan buğulanmanın mantığı da benzer, onu araç camı neden buğulanır yazısında anlattık.

Bu yüzden far buğusu en çok sonbahar ve kış aylarında, yağmurlu günlerin ertesinde ve oto yıkamadan sonra görülür.

Normal yoğuşmayı nasıl tanırsınız?

Normal buğu ince bir sis gibidir, damla oluşturmaz. Camın üst ya da alt kenarında bir şerit hâlinde toplanır ve ortaya doğru incelir. Farlar yanık yaklaşık yarım saatlik bir sürüşten sonra ya da araç birkaç saat güneşte kaldığında kaybolur.

İki farda da benzer görünmesi de iyiye işarettir. Sol ve sağ far aynı koşullarda aynı şekilde buğulanıyorsa büyük ihtimalle olan şey fiziktir, arıza değil.

İpucu: Buğuyu gördüğünüz gün telefonla bir fotoğraf çekin, ertesi gün aynı saatte bir tane daha. İki fotoğrafı yan yana koyunca buğunun geçip geçmediği, büyüyüp büyümediği tartışmaya yer bırakmayacak kadar net görünür.

Sızıntının belirtileri

Aşağıdakilerden birini görüyorsanız far içeriye su alıyordur:

• Camın iç yüzünde iri damlalar ya da aşağı doğru akıntı izleri var.
• Farın dibinde su birikmiş; aracın önüne hafifçe bastırınca su kıpırdıyor.
• Buğu günlerce geçmiyor, sürüşten sonra da yerinde duruyor.
• Yalnız bir far buğulanıyor, öteki temiz.
• Farın içindeki parlak yansıtıcı yüzeyde matlaşma, kabarma ya da pas lekeleri var; camda kurumuş su halkaları kalmış.
• O fardaki ampul sık sık yanıyor.

Suyun damla damla birikmesi yalnız görüntüyü bozmaz. Damlalar ışığı dağıtır, yol daha zayıf aydınlanır ve karşıdan gelen sürücüyü rahatsız eden yansımalar oluşabilir.

Su nereden giriyor?

En sık rastlanan neden farın arkasındaki toz kapağı. Ampul değiştirildikten sonra kapak tam oturtulmamışsa ya da lastik contası yırtılmışsa su doğrudan içeri girer. Arka kapağı kapanmayacak kadar uzun, fanlı dönüşüm ampulleri için kapağı kesmek ya da açık bırakmak da neme açık davetiye çıkarır.

İkinci sırada havalandırma tıpaları var. Tıpa yerinden çıkmış ya da düşmüşse açık kalan delikten toz ve su girer. Tersine, hortum ezilmiş ya da tıpa kirle tıkanmışsa far nefes alamaz; içeri giren nem dışarı çıkamadığı için buğu bir türlü geçmez.

Sonra cam ile gövde arasındaki yapıştırma hattı geliyor. Yıllar içinde güneş ve sıcak soğuk döngüsü bu yapıştırıcıyı yaşlandırır, bir noktadan ayrılmaya başlar. Yaşlı araçlarda, özellikle tek tarafta görülen sızıntının sebebi çoğunlukla budur.

Gözden kaçan birkaç neden daha var:

• Taş darbesiyle camda oluşan kılcal çatlak.
• Kırık bir bağlantı kulağı yüzünden yerine gergin oturan far; gerginlik zamanla contayı açar.
• Kaza onarımından sonra yerine tam oturmayan far.
• Oto yıkamada basınçlı su tabancasının far kenarına çok yakından tutulması. Yapıştırma hattına doğrudan basınçlı su gelmesi en sağlam contayı bile zorlar; diğer alışkanlıklar için araç yıkarken en sık yapılan hatalar yazısına bakabilirsiniz.

Evde neleri kontrol edebilirsiniz?

Önce dışarıdan bakın. Far camını bir mikrofiber bezle silin ve el feneriyle kenarlarını tek tek tarayın; kılcal çatlak ve contadan ayrılmış bir köşe ışık açısıyla daha kolay görünür.

Sonra kaputu açıp farın arkasına geçin. Toz kapakları yerine tam oturmuş mu, lastik contalarında çatlak var mı, havalandırma tıpaları yerinde mi, hortumlar ezilmiş ya da kırılmış mı, bakın. Bazı araçlarda far arkasına ulaşmak için hava kutusu ya da bir kapak sökmek gerekir; kılavuza bakmadan bir şeyi zorlamayın.

Far su aldıysa önce kurutun. Aracı kuru ve ılık bir yerde, kaput açık bırakın, far arka kapağını açın ve birkaç saat bekletin. İçerideki nem yavaş yavaş dışarı çıkar. Saç kurutma makinesi kullanacaksanız düşük ısıda ve mesafeli tutun; far camı ve içindeki yansıtıcı yüzey ısıya duyarlıdır. Isı tabancası kullanmayın.

Kuruyan farın kapaklarını tam oturtun ve birkaç gün gözlemleyin. Buğu geri geliyorsa suyun girdiği yer hâlâ açıktır.

Su almış farda ampul de etkilenebilir. Ampulü değiştirecekseniz bunu far kuruduktan sonra yapın, soket ve fişte yeşilimsi oksit varsa not edin. Ampulün yanmamasının başka sebepleri için ampul yanmıyor yazısındaki sırayı izleyebilirsiniz. Yedeğiniz yoksa doğru tipte bir far ampulü almadan önce eskisinin üzerindeki kodu okuyun.

Yapılmaması gerekenler

İnternette sık önerilen ama işi büyüten üç yöntem var.

Fara delik açmak bunların başında. Delik nemi dışarı vermekten çok toza ve suya yeni bir giriş yolu açar, gövdede de çatlak başlatabilir.

Havalandırma tıpasını silikonla kapatmak ikincisi. Nefes alamayan far nemi içeride hapseder; buğu azalmaz, artar.

Üçüncüsü cam kenarına dışarıdan silikon sürmek. Kısa süre işe yarıyor gibi görünse de suyun asıl girdiği yer bulunmamış olur ve ileride farın düzgün onarılmasını zorlaştırır. Ampul yuvasına nem çekici poşet koymak da önerilen yöntemler arasında; sıcak ampule yakın durduğu ve far içine düşebildiği için bunu da yapmayın.

Ne zaman ustaya gitmeli?

Farın içinde su birikiyorsa, camda çatlak varsa ya da yapıştırma hattı belli bir noktadan ayrılmışsa iş artık evde çözülmez. Contayı yenilemek için far sökülür, yapıştırıcı ısıtılarak yumuşatılır ve cam gövdeden ayrılıp yeniden kapatılır. Deneyimsiz denemede cam kırılabilir ya da gövde eğilebilir.

Soket, fiş ya da kablolarda oksitlenme görüyorsanız ya da o devrede sigorta atıyorsa, işi oto elektrik konusunda yetkin birine yaptırın. Nemin yol açtığı kısa devre yalnız ampulü değil, aynı devredeki başka parçaları da etkileyebilir.

Bir de geri dönüşü olmayan durum var: yansıtıcı yüzeyin kaplaması soyulmuşsa farı kurutmak ışığı eski hâline getirmez. Bu noktada far değişimi gündeme gelir.

Muayene yaklaşıyorsa farı erteleme listesinden çıkarın. Işık dağılımı bozulmuş ya da içinde su biriken far muayenede kusur sayılabilir; kurallar değişebileceği için güncel düzenlemeye bakın. Muayenede sorun çıkarabilecek diğer noktalar araç muayenesinde aksesuarlar yazısında.

Son bir karışıklığı da giderelim: farın dışı sararmış ve matlaşmışsa bu buğu değil, plastik camın yıpranmasıdır. Onu silmekle değil, parlatmayla gidermek gerekir; adımlar far parlatma nasıl yapılır yazısında.