Ruhsattan model, kasa ve yıl nasıl okunur? Araca özel üründe doğru eşleştirme

Bayi tarafında en yaygın yanlış şu: “Ruhsatta yıl yazıyor, tamam.” Bakılan o yıl, sık sık model yılı değil ilk tescil tarihi çıkıyor. Bir başka yaygın yanlış da müşterinin “aracım şu model” demesini yeterli saymak. İkisinin sonucu aynı: paspas tutmuyor, rüzgarlığın bandı söküldükten sonra geri alınamıyor, iade tartışması başlıyor.

Doğrusu ruhsattan dört bilgiyi almak: marka, tip ve ticari ad, model yılı ve gerekirse şasi numarası. Model yılını ilk tescil tarihiyle karıştırmamak. Kasa tipi ve makyaj farkı ruhsatta çoğunlukla yazmadığı için geçiş yıllarında aracın kendisine bakmak. Ve ruhsat fotoğrafını saklamamak.

İade sürecinin bütününü araca özel üründe iadeyi azaltma yazısında ele aldık. Bu yazı yalnız okuma ve eşleştirme adımıyla ilgili.

Ruhsat dediğimiz belge

Halk arasında ruhsat denen belge aracın tescil belgesi. Biçimi yıllar içinde değişti; eski ve yeni tip belgelerde alanların yeri ve görünümü farklı olabiliyor. Ama araca özel ürün için gereken temel bilgiler her ikisinde de var: marka, tip, ticari ad, model yılı, şasi numarası, yakıt cinsi ve ilk tescil tarihi. Bunların yanında araç sahibine ait kişisel bilgiler de bulunuyor; onlara aşağıda ayrıca değineceğiz.

Hangi alan ne anlatıyor?

Tip ve ticari ad birlikte okunur

Ticari ad, müşterinin aracını anarken kullandığı isim. Tip alanında ise model adının yanında motor hacmi, donanım ya da üreticinin kendi teknik kodu yer alabiliyor. Bazı markalarda iki alan neredeyse aynı, bazılarında tip alanı yalnız koddan ibaret. Tip alanı aynı modelin sedanını hatchback’inden, kısa versiyonunu uzunundan ayırmaya yardım edebilir; ama bunu her markada garanti etmez.

Model yılı ve yıl aralığı

Araca özel ürünlerin adında çoğunlukla bir yıl aralığı bulunur. “2016+” o yıl ve sonrasını, “2012-2018” iki yıl arasını gösterir. Ruhsattaki model yılını bu aralıkla karşılaştırırsınız. Yıl aralığın ortasındaysa iş kolay. Sorun aralığın başında ya da sonunda çıkar, çünkü o yıllarda iki nesil ya da makyajlı ve makyajsız kasa yan yana satılmış olabilir.

İlk tescil tarihi neden yanıltır?

Bu tarih aracın Türkiye’de ilk kez kayda alındığı günü gösterir. Stokta bekleyen sıfır araçlarda ya da yurt dışından getirilen ikinci el araçlarda model yılından sonraki bir tarihi gösterebilir. Tezgâhta “yıl” diye okunan tarih çoğu kez budur. Araca özel üründe esas alınacak bilgi her zaman model yılı.

Yakıt cinsi neden sorulur?

Aynı ticari adla satılan bir modelin hibrit ya da elektrikli versiyonunda batarya bazen tabanın altına, bazen bagaj tabanına yerleşir. Bu da bagaj derinliğini, bazen kabin tabanını değiştirir. Benzinli versiyon için üretilmiş bagaj havuzu hibritte kenarlardan taşabilir ya da boşluk bırakabilir. Ürün açıklamasında yakıt tipine dair bir kısıt varsa ruhsattaki yakıt cinsini onunla karşılaştırın; açıklama bir şey söylemiyorsa tedarikçiye sormak birkaç dakika sürer.

Şasi numarası

Şasi numarası yaygın olarak 17 karakterden oluşan ve aracı tek başına tanımlayan kod. İçinde üreticiyi ve araca ait bazı bilgileri gösteren bölümler var, ama kodlama düzeni üreticiden üreticiye değişiyor. Kendi başınıza kod çözmeye çalışmayın.

Ne zaman gerekir? Tedarikçiniz ya da bir servis tam versiyonu teyit etmek istediğinde. O durumda da tedarikçiye yalnız şasi numarasını ve ürün kodunu iletin; araç sahibinin adı, plakası veya ruhsat görüntüsünü paylaşmayın. Sorgu için bundan fazlası gerekmez.

Ruhsatın söylemedikleri

Ruhsat birçok soruyu cevaplar, ama her şeyi değil. Şunlar çoğunlukla belgede açıkça yazmaz:

• Kasa ya da nesil adı. Aynı ticari adı taşıyan iki nesil model yılıyla ayrılır, ama geçiş yılında ikisi birden satılmış olabilir.
• Makyaj farkı. Makyajlı versiyonda far, stop, tampon ve bazen konsol değişir. Paspas büyük ihtimalle aynı kalır; spoyler, lip ve krom parçalar değişebilir.
• Kasa tipi. Sedan, hatchback, station wagon ve SUV ayrımı her belgede net görünmez.
• Koltuk düzeni. Beş ve yedi koltuklu versiyonlarda bagaj havuzu ve arka paspas farklıdır.

Donanım farkı da listeye eklenebilir. Bazı donanımlarda bagaj tabanı iki kademeli ayarlanır, bazılarında tabanın altında stepne ya da ses ekipmanı yer kaplar; konsol, kolçak ve kapı altı yuvaları da paketten pakete değişebilir. Ruhsat bunların hiçbirini göstermez. Bagaj havuzu ya da konsol ürünü satıyorsanız bagaj kapağı açıkken çekilmiş tek bir fotoğraf, belgenin vermediği bilgiyi verir.

Bu bilgilerin hepsi için aracın kendisine bakın ya da müşteriden aracın önden, arkadan ve bagaj içinden fotoğrafını isteyin. Araç fotoğrafı, ruhsat fotoğrafına göre çok daha az kişisel bilgi taşır.

Telefonda ya da mesajda ne sormalı?

Müşteri mağazaya gelmeden sipariş veriyorsa soruları baştan doğru kurmak işi yarıya indirir. “Aracınız ne?” yerine şunu isteyin: ruhsattaki ticari ad, model yılı ve yakıt cinsi, bir de aracın arkadan ve bagaj içinden birer fotoğrafı. Bu üç satır ve iki fotoğraf; nesli, kasayı, makyaj durumunu ve koltuk düzenini büyük ölçüde gösterir. Ruhsatın fotoğrafını istemenize gerek kalmaz.

Grup markalarına da dikkat edin. Aynı platformu paylaşan iki farklı markanın modelleri dışarıdan birbirine benzer, müşteri de bazen birini öbürünün adıyla anar. Ruhsattaki marka alanı burada ilk ve en sağlam filtre; ürün adındaki markayla tutmuyorsa platform ortaklığına güvenip sipariş vermeyin.

Sekiz adımda eşleştirme

1. Ruhsattan marka, ticari ad ve model yılını alın.
2. Tip alanında kasa, motor ya da versiyon ipucu varsa not edin.
3. Yakıt cinsine bakın; hibrit ve elektrikli versiyonlarda ayrıca sorun.
4. Ürün adındaki yıl aralığını model yılıyla karşılaştırın.
5. Model yılı aralığın başında ya da sonundaysa far, stop ve bagaj yapısına bakarak nesli teyit edin.
6. Koltuk sayısını ve kasa tipini sorun ya da araçta görün.
7. Hâlâ emin değilseniz tedarikçinize ürün koduyla birlikte sorun.
8. Sipariş notuna kullandığınız bilgileri yazın.

Son madde küçük görünür ama işin yarısı orada. Sipariş notuna müşterinin “aracım şu” dediği adı değil, ruhsattaki ticari adı ve model yılını yazın. Aylar sonra aynı müşteri bir ürün daha istediğinde ya da bir iade konuşulduğunda, belgeye dayanan bir kayıt tartışmayı baştan bitirir.

Bu adımlar en çok cam rüzgarlığında can kurtarır. Kapı ve cam çerçevesi nesiller arasında değişir; yanlış ürün takılmaya çalışılırsa yapışma bandı bozulur ve ürün geri alınamaz hâle gelir. Paspasta da sürücü tarafındaki sabitleme noktaları nesille değişebilir, yanlış kalıptaki paspas pedal bölgesine kayar.

Kişisel veri: ruhsat fotoğrafını saklamayın

Ruhsatta araç sahibinin adı, soyadı, kimlik numarası ve adresi var. Bayinin araca özel ürün için ihtiyaç duyduğu ise yalnız marka, model ve yıl. Aradaki fark, sizin saklamamanız gereken her şey.

Müşteriden mümkünse yalnız gereken alanları yazmasını isteyin. Fotoğraf göndermek istiyorsa kişisel bilgi olan kısımları kapatarak göndermesini rica edin. Fotoğraf yine de geldiyse gereken bilgiyi not alıp fotoğrafı telefondan, mesajlaşma uygulamasından ve varsa bulut yedeğinden silin. Ruhsatın fotokopisini almayın, dosyalamayın. Mağazada ruhsata baktıysanız belgeyi hemen geri verin.

Tedarikçiyle yazışırken de aynı ölçü geçerli: şasi numarası ve ürün kodu yeterli, ad, plaka ya da ruhsat görüntüsü gerekmiyor. Mesajlaşma uygulamasıyla satış yapıyorsanız bu konuyu Instagram ve WhatsApp ile satış yazısındaki önerilerle birlikte düşünün.

Yasal not: Ruhsattaki ad, kimlik numarası ve adres 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında kişisel veridir; yalnız gerekeni, gerektiği kadar işleyin ve saklamayın. Tescil belgesinin biçimi ve alanları da zamanla değişebilir. Buradaki bilgiler yazının yayımlandığı tarihteki duruma göre; değişiklik olmuş olabilir, güncel metne bakın.

Ruhsat, tahmini kayda çeviren belge; yeter ki doğru satırı okuyun. Versiyon farkının yeni markalarda neden daha da önemli hâle geldiğini merak ediyorsanız yeni araç markaları yazısına göz atabilirsiniz.